Τι γίνεται όταν σου κλειδώνουν τα αρχεία και ζητάνε χρήματα;

Αν μια μέρα ανοίξετε τον υπολογιστή της επιχείρησής σας και δείτε ότι δεν μπορείτε να μπείτε στα αρχεία σας, στα τιμολόγια, στα στοιχεία πελατών ή στο πρόγραμμα εργασίας σας, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς «τεχνικό».

Για πολλές επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει ότι η δουλειά σταματά.

Και όταν μαζί με αυτό εμφανίζεται ένα μήνυμα που ζητά χρήματα για να “ξεκλειδώσουν” τα αρχεία, τότε μιλάμε για ένα από τα πιο γνωστά και σοβαρά περιστατικά στον ψηφιακό κόσμο: το ransomware.

Αν δεν έχετε δει ήδη τι είναι η ασφάλιση κυβερνοκινδύνων, αξίζει να ξεκινήσετε από εκεί. Και αν θέλετε να δείτε τις βασικές κατηγορίες κάλυψης που μπορεί να εξετάζονται σε τέτοια περιστατικά, δείτε και το άρθρο Τι καλύπτει η ασφάλιση κυβερνοκινδύνων.

Τι είναι το ransomware με απλά λόγια

Ransomware είναι μια μορφή ψηφιακής επίθεσης όπου κάποιος μπλοκάρει την πρόσβαση στα αρχεία ή στα συστήματά σας και ζητά χρήματα για να τα επαναφέρει.

Με ακόμα πιο απλά λόγια:

• δεν μπορείτε να δουλέψετε
• δεν μπορείτε να μπείτε στα αρχεία σας
• και κάποιος σας ζητά πληρωμή για να σας τα δώσει πίσω

Είναι σαν να έμπαινε κάποιος στην αποθήκη της επιχείρησής σας, να κλείδωνε τα πάντα και να σας έλεγε:

«Αν θέλεις να ξαναμπείς, πλήρωσε.»

Πώς μπορεί να συμβεί

Πολλοί νομίζουν ότι αυτά συμβαίνουν μόνο σε μεγάλες εταιρείες. Αυτό είναι λάθος.

Μια μικρή ή μεσαία επιχείρηση μπορεί να βρεθεί εκτεθειμένη πολύ πιο εύκολα απ’ όσο φαντάζεται.

Ένα τέτοιο περιστατικό μπορεί να ξεκινήσει από:

• ένα email που μοιάζει κανονικό αλλά είναι παγίδα
• ένα συνημμένο αρχείο που ανοίγει κάποιος εργαζόμενος
• έναν αδύναμο κωδικό πρόσβασης
• ένα παλιό πρόγραμμα που δεν έχει ενημερωθεί
• μια συσκευή χωρίς σωστή προστασία
• ή ένα αντίγραφο ασφαλείας που δεν λειτουργεί όπως πρέπει

Δεν χρειάζεται πάντα “μεγάλη επίθεση”.
Μερικές φορές αρκεί ένα λάθος κλικ.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για μια επιχείρηση

Αν κλειδωθούν τα αρχεία σας, η ζημιά δεν είναι μόνο ότι “χάλασε ο υπολογιστής”.

Η πραγματική ζημιά είναι ότι επηρεάζονται βασικά κομμάτια της επιχείρησης.

Για παράδειγμα:

• δεν μπορείτε να εκδώσετε παραστατικά
• δεν βλέπετε παραγγελίες ή στοιχεία πελατών
• χάνεται η πρόσβαση σε έγγραφα, αρχεία και βάσεις δεδομένων
• καθυστερούν παραδόσεις και ραντεβού
• σταματά η εξυπηρέτηση πελατών
• αυξάνεται η πίεση και ο πανικός μέσα στην επιχείρηση

Με λίγα λόγια, δεν μιλάμε μόνο για θέμα πληροφορικής.
Μιλάμε για θέμα λειτουργίας της επιχείρησης.

Ένα απλό καθημερινό παράδειγμα

Ας πάρουμε ένα λογιστικό γραφείο, ένα κατάστημα, ένα ιατρείο ή μια τουριστική επιχείρηση.

Αν ξαφνικά δεν μπορεί να ανοίξει:

• φακέλους πελατών
• οικονομικά στοιχεία
• email
• παραγγελίες
• ραντεβού
• αποδείξεις ή τιμολόγια

τότε μέσα σε λίγες ώρες αρχίζουν τα προβλήματα.

Οι πελάτες περιμένουν.
Οι εργαζόμενοι δεν ξέρουν τι να κάνουν.
Οι δουλειές παγώνουν.
Και παράλληλα πρέπει να βρεθεί λύση γρήγορα, χωρίς να ξέρει κανείς ακόμα πόσο μεγάλη είναι η ζημιά.

Γιατί το πρόβλημα δεν τελειώνει μόνο με το “ξεκλείδωμα”

Πολλοί πιστεύουν ότι το θέμα είναι απλό:

«Θα πληρώσω, θα ανοίξουν τα αρχεία και τελείωσε.»

Στην πράξη δεν είναι έτσι.

Ακόμα κι αν μια επιχείρηση καταφέρει να ξαναλειτουργήσει, μπορεί να χρειαστούν:

• τεχνικός έλεγχος
• αποκατάσταση αρχείων και συστημάτων
• καθαρισμός υποδομών
• επανέλεγχος ασφαλείας
• νομική συμβουλή
• ενημέρωση πελατών ή συνεργατών
• διαχείριση φήμης
• χρόνος μέχρι να επιστρέψει η λειτουργία σε κανονικό ρυθμό

Άρα το κόστος δεν είναι μόνο “το ποσό που ζητά ο επιτιθέμενος”.

Το πραγματικό κόστος συχνά είναι πολύ μεγαλύτερο.

Πού μπορεί να κοστίσει περισσότερο

Μια τέτοια επίθεση μπορεί να δημιουργήσει απώλειες και έξοδα όπως:

• απώλεια εσόδων
• διακοπή λειτουργίας
• επιπλέον έξοδα για ειδικούς
• καθυστερήσεις σε παραγγελίες και εξυπηρέτηση
• δυσαρέσκεια πελατών
• πιθανές υποχρεώσεις αν επηρεαστούν δεδομένα
• κόστος αποκατάστασης
• κόστος διαχείρισης κρίσης

Και επειδή κάθε επιχείρηση λειτουργεί διαφορετικά, η πλήρης ζημιά δεν φαίνεται πάντα από την πρώτη ώρα.

Μπορεί να φανεί τις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες.

Γιατί αφορά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Πολλές μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις πιστεύουν ότι δεν είναι “αρκετά σημαντικές” για να βρεθούν στο στόχαστρο.

Στην πράξη, πολλές φορές συμβαίνει το αντίθετο.

Μια μικρομεσαία επιχείρηση είναι συχνά πιο εκτεθειμένη επειδή:

• έχει περιορισμένα τεχνικά μέτρα
• δεν έχει εσωτερικό IT τμήμα
• βασίζεται σε λίγους ανθρώπους
• εξαρτάται από το email και τα καθημερινά αρχεία της
• δεν έχει μεγάλα περιθώρια απορρόφησης ζημιάς

Αν θέλετε να δείτε πιο αναλυτικά γιατί μια μικρομεσαία επιχείρηση δεν είναι πια πολύ μικρή για κυβερνοεπίθεση, υπάρχει ήδη σχετικό άρθρο.

Τι πρέπει να κάνει μια επιχείρηση πριν φτάσει εκεί

Το πρώτο βήμα δεν είναι η ασφάλιση.
Το πρώτο βήμα είναι τα βασικά μέτρα πρόληψης.

Όσο πιο σωστά οργανωμένη είναι μια επιχείρηση, τόσο λιγότερες πιθανότητες έχει να βρεθεί εντελώς απροετοίμαστη.

Κάποια βασικά σημεία είναι:

• σωστά και συχνά backups
• ισχυροί κωδικοί
• ενημερωμένα συστήματα
• προστασία από κακόβουλο λογισμικό
• εκπαίδευση προσωπικού
• έλεγχος πρόσβασης στα βασικά συστήματα
• προστασία email
• πολυπαραγοντικός έλεγχος ταυτότητας

Αυτά δεν είναι υπερβολές.
Είναι η βασική άμυνα μιας επιχείρησης.

Μπορεί να βοηθήσει ασφαλιστικά ένα περιστατικό ransomware;

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ναι.

Η ασφάλιση κυβερνοκινδύνων μπορεί να εξετάζεται για συνέπειες που σχετίζονται με περιστατικά ransomware, όπως:

• έξοδα διερεύνησης του συμβάντος
• έξοδα αποκατάστασης βάσης δεδομένων και αρχείων
• διαχείριση του περιστατικού
• διαχείριση κρίσης και προστασία φήμης
• διακοπή επιχειρηματικής λειτουργίας, όπου προβλέπεται
• δαπάνες που σχετίζονται με κυβερνοεκβιασμό
• νομική καθοδήγηση και άλλα σχετικά έξοδα, ανάλογα με τους όρους

Αυτό δεν σημαίνει ότι “καλύπτονται όλα”. Σημαίνει ότι η ασφαλιστική διάσταση πρέπει να εξετάζεται σοβαρά και όχι επιφανειακά.

Η κάλυψη εξαρτάται από:

• το πρόγραμμα
• τους όρους
• τα όρια
• τα υποόρια
• τις εξαιρέσεις
• και τις προϋποθέσεις ασφαλισιμότητας

Γιατί δεν αρκεί να πεις απλώς «έχω backup»

Τα backups είναι απαραίτητα. Όμως από μόνα τους δεν λύνουν όλο το πρόβλημα.

Ακόμα κι αν μια επιχείρηση έχει αντίγραφα ασφαλείας, μπορεί να χρειαστεί:

• χρόνος αποκατάστασης
• τεχνική διερεύνηση
• πρόσθετη εργασία
• διαχείριση πελατών και συνεργατών
• εσωτερική αναδιοργάνωση
• κάλυψη απώλειας λειτουργίας για ένα διάστημα

Άρα η σωστή λογική δεν είναι:

«έχω backup, άρα τελείωσε»

Η σωστή λογική είναι:

«έχω μέτρα πρόληψης, σχέδιο αντίδρασης και εξετάζω και την οικονομική μου έκθεση αν συμβεί κάτι σοβαρό»

Πώς συνδέεται το ransomware με άλλα κυβερνοπεριστατικά

Το ransomware συχνά δεν εμφανίζεται “από το πουθενά”.

Μπορεί να ξεκινήσει από:

• phishing email
• κλοπή κωδικών
• παραβίαση λογαριασμού
• λάθος εργαζομένου
• ανεπαρκή προστασία συστήματος

Αν θέλετε να δείτε το κομμάτι της αρχικής εισόδου και της εξαπάτησης, υπάρχει και το άρθρο Καλύπτει η ασφάλιση κυβερνοκινδύνων ζημιές από phishing;

Τι πρέπει να προσέξει μια επιχείρηση

Πριν δει το θέμα σοβαρά, μια επιχείρηση χρειάζεται να απαντήσει σε πρακτικά ερωτήματα όπως:

1. Πόσο εξαρτάται από τα αρχεία και τα συστήματά της;

Αν σταματήσουν για μία ή δύο ημέρες, πόσο θα επηρεαστεί;

2. Υπάρχουν σωστά backups και είναι ελέγξιμα;

Άλλο να “υπάρχουν” και άλλο να λειτουργούν πραγματικά όταν χρειαστούν.

3. Έχει η ομάδα βασική εκπαίδευση;

Ένα λάθος email μπορεί να είναι αρκετό για να ξεκινήσει το πρόβλημα.

4. Έχει νόημα ασφαλιστική εξέταση;

Αν το περιστατικό μπορεί να δημιουργήσει σοβαρό λειτουργικό και οικονομικό κόστος, τότε το ερώτημα αυτό είναι απολύτως λογικό.

Συμπέρασμα

Το ransomware είναι ένα από τα πιο σοβαρά κυβερνοπεριστατικά που μπορεί να αντιμετωπίσει μια επιχείρηση.

Δεν είναι μόνο θέμα τεχνικής βλάβης. Είναι θέμα:

• συνέχειας λειτουργίας
• χρόνου
• εσόδων
• πίεσης
• αποκατάστασης
• και συνολικής αντοχής της επιχείρησης

Γι’ αυτό η σωστή προσέγγιση δεν είναι ο πανικός, αλλά η προετοιμασία.

Η επιχείρηση χρειάζεται:

• βασικά μέτρα πρόληψης
• καλύτερη οργανωτική ετοιμότητα
• και, όπου έχει πρακτικό νόημα, σωστή εξέταση της ασφαλιστικής της έκθεσης

Θέλετε να δείτε αν η ασφάλιση κυβερνοκινδύνων έχει πρακτικό νόημα για τη δική σας επιχείρηση;

Αν θέλετε, μπορούμε να εξετάσουμε μαζί:

• πόσο εκτεθειμένη είναι η επιχείρησή σας σε τέτοια περιστατικά
• ποιες βασικές προϋποθέσεις χρειάζεται να πληροί
• και αν μια ασφαλιστική λύση κυβερνοκινδύνων έχει πρακτικό νόημα για τη δική σας περίπτωση

Ζητήστε μια πρώτη ενημέρωση χωρίς δέσμευση.